Anne Sütünün Önemi

 

moms-feedingAnne sütü, yeni doğanda optimum büyüme ve gelişme için gerekli olan tüm sıvı, enerji ve besin ögelerini içeren, biyoyararlılığı yüksek, sindirimi kolay, doğal bir besindir. Anne sütü ve emzirmenin, başta beslenme olmak üzere, sağlık, bağışıklık, gelişimsel, psikolojik, sosyal ve ekonomik yönden bebek ve anne için pek çok sayıda yararları vardır. “ Anne sütü, bebeklerin enerji ve besin ögeleri gereksinimlerinin ilk 6 ayda tamamını, 6-12. ayda yarısını, 13-24 aylar arasında ise üçte birini karşılar. ” Anne sütünün, bebek beslenmesindeki önemi bileşimi ve özelliklerinden kaynaklanmaktadır.

Anne Sütünün Bebek Açısından Yararları

  • Her zaman steril ve bebeğe uygundur.
  • İçeriğinde bulunan besin ögeleri, bebeğin tüm gereksinimlerini karşılar.
  • Bebeğin duyusal, bedensel, bilişsel ve zeka gelişimini destekler.
  • Anne sütü, enfeksiyonu önleyen çok sayıda bağışıklık ögeleri (IgA, IgG, IgM, prebiyotik ve probiyotik özelliği, canlı hücreler vb.) içerdiği için bebeği ishal, zatürre, orta kulak iltihabı, idrar yolu vb. enfeksiyon hastalıklarından korur, solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarının görülme oranını düşürür.
  • İlk 6 ay sadece anne sütüyle beslenme, ishal ve zatürre kaynaklı bebek ölümleri riskini azaltır. • Hastalıklardan iyileşmeyi hızlandırır.
  • Ani bebek ölüm sendromu görülme riskini azaltır.
  • Astım, egzama ve alerjik hastalıklardan korur.
  • Çocukluk, adölesan ve erişkin dönem obezite riskini azaltır.
  • İleri yaşlarda görülen tip II diyabet, kalp damar hastalıkları, hipertansiyon ve inme riskini azaltır.

 

Anne Sütü/Emzirmenin Anne Açısından Yararları 

  • Emzirme, anne ile bebek arasındaki duygusal bağı güçlendirerek sevgi dolu bir ilişkiyi başlatır. Emzirmek anne için doğal bir sakinleştiricidir.
  • Emzirme, uterusun (rahim) hızla eski haline dönmesine yardımcı olarak anneyi aşırı kan kaybından ve dolayısıyla anemiden korumaktadır. Doğumdan sonra annenin hızlı iyileşmesine yardımcıdır.
  • Emzirme, meme kanseri, over (yumurtalık) kanseri ve endometrium (rahim iç tabakası) kanseri riskini azaltmaktadır.
  • Emzirme, gebelikler arası süreyi uzatarak doğal bir gebelikten korunma (kontraseptif) yöntemidir.
  • Süt üretimi için vücut yağ dokusu kullanıldığından annenin gebelik öncesi vücut ağırlığına dönmesi kolaylaşmaktadır.
  • Annenin sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmesini sağlar. Emzirmenin Toplumsal (Sosyal/Ekonomik) Yararları
  • Sağlık harcamaları azalır.
  • Çocuk hastalıklarının tedavisindeki iş gücü azalır.
  • İş günü kaybı azalır.
  • Bebek beslenmesine ilişkin harcamaları azaltarak, aile ve ulusal düzeyde ekonomiye katkı sağlar.

 Anne Sütünün Özellikleri ve Bileşimi

Anne sütü bileşiminin en önemli özelliği bebeğin yaşına (gebelik haftasına göre erken veya zamanında doğmuş olması) ve durumuna (düşük veya normal doğum ağırlığına) uygun değişim göstermesidir. Doğumdan ilk bir aya kadar olan dönemde anne sütü- nün bileşimi, bebeğin sindirim sistemine uygun olarak farklılık göstermektedir. İlk günlerde salgılanan anne sütü (kolostrum) daha kıvamlı, protein içeriği yüksek, laktoz ve yağ miktarı düşük, sodyum, potasyum, magnezyum, kalsiyum gibi mineraller ile bebeği enfeksiyonlardan koruyan antikorlar yönünden zengindir. Kolostrum, hastalıklardan koruyucu ve bağışıklık sistemini güçlendirici maddeler (Sekretuvar Immunoglobulin-A, laktoferrin, makrofajlar, T ve B lenfositleri gibi) ve barsağın olgunlaşmasını sağlayan epidermal büyüme faktörü, alerji ve intolerans oluşmasını önleyen büyüme faktörlerini içermektedir. Kolostrum, 6-15 gün arasında geçiş sütü şeklini alır, genellikle 15. günden sonra olgun (matür) süt özelliğini taşır. Anne sütü ilk günler 40-50 mL kadar salgılanırken, on beşinci güne ulaşıldığında bu miktar 700-800 mL’ye çıkmaktadır.

“ Anne sütü salgılandığı döneme ve bileşimine göre;

  • Kolostrum (Ağız sütü): Doğumdan sonra ilk beş gün boyunca salgılanan süttür.
  • 2- Geçiş Sütü (Transitional): Kolostrumdan sonra 6-15. günler arasında salgılanan süttür.
  • 3- Matür Süt (Olgun) : On beşinci günden sonra salgılanan süttür. ”

 

 Anne sütündeki besin ögelerinin miktarı;

Emzirme süresince bireyler arasındaki biyokimyasal farklılıklara, alınan diyetin içeriğine, emzirme (laktasyon) dönemlerine ve emzirme zamanının uzunluğuna göre değişebildiği için anne sütünün makro ve mikro besin ögeleri miktarları oldukça geniş bir dağılım göstermektedir. Anne sütü; yağda ve suda çözünebilen 200’den fazla bileşik madde içeren kompleks bir bileşiktir. Anne sütünün genel olarak besin ögeleri bileşimi (yaklaşık değerler) Tablo 4’te gösterilmiştir. Anne sütünde karbonhidratların çoğunluğunu laktoz (süt şekeri) oluşturmaktadır. Laktoz enerji sağlamanın yanında kalsiyum, magnezyum gibi minerallerin emilimini arttırır ve beyin gelişiminde rol oynar. Ayrıca laktoz anne sütünde bulunan diğer karbonhidrat türü olan oligosakkaritlerle birlikte bağırsaklarda bulunan yararlı bakterilerin (Laktobasillus ve bifidus aileleri) çoğalmasını uyararak bebeği enfeksiyonlara karşı korur. Anne sütü proteinlerinin çoğunluğunu laktoalbümin ve laktoglobülin gibi küçük moleküllü (whey protein) proteinler oluşturmaktadır. Bu nedenle sindirimi kolay ve biyoyararlılığı yüksektir. Anne sütündeki protein, bebeğin sindirim sisteminde kayba uğramadan %100 kullanılan örnek proteindir. Ayrıca anne sütünde yine protein yapısında olan immünoglobulinler, laktoferrin, bifidus faktörü, interferon vb. antienfektif özellikler gösteren pek çok öge bulunmaktadır. Anne sütünün enerjisinin yaklaşık yarısı yağlardan gelmektedir. Anne sütünün çoklu doymamış yağ asitlerinden zengin olması, miyelinizasyon, retinal fonksiyonlar ve hücre çoğalmasının, dolayısıyla beyin ve görme işlevinin istenilen düzeylerde olmasını sağlamaktadır. Anne sütünde potasyum, sodyum, kalsiyum serbest iyonlar olarak, diğer mineraller de kompleks bileşikler halinde bulunmaktadır. Demir ve çinkonun anne sütündeki miktarı az olmakla birlikte emilimi yüksek olduğu için biyoyararlılığı yüksektir.

Öneriler

  • Emzirmeye doğumdan sonra ilk yarım-bir saat içinde başlanmalıdır.
  •  Emzirmeden önce bebeğe hiçbir şey verilmemelidir.
  • Süt üretimini arttırmak için bebekle anne aynı odada olmalı ve emzirme hemen başlatılmalıdır.
  • Bebeğin emmesi süt yapımını uyararak, annenin daha fazla süt salgılamasını sağlar.
  • Emzirme sıklığı ilk ayda bebeğin isteğine göre ayarlanmalı, herhangi bir saatli program uygulanmamalıdır.
  • Emzirmeye ilk 6 ay sadece anne sütüyle, daha sonraki dönemde tamamlayıcı besinlerle birlikte 2 yıl devam edilmelidir.
  • Anneler bebeklerini anne sütü ile besleyebilecekleri konusunda inan – dırılmalı, cesaretlendirilmeli, motive edilmeli ve bilgilendirilmelidir.
  • Annenin süt verimini attırmak için özgüven kazandırıcı yakınlık ve ilgi gösterilmeli, emzirme ile ilgili sorun varsa çözülmelidir.
  • Emzirme tekniği ya da emzirmeden kaynaklanan herhangi bir soruna sahip olan anneye emzirme danışmanları ve sağlık profesyonelleri destek olmalıdır.
  • Anne, emzirme dönemine uygun, yeterli ve dengeli beslenmeli, besin değeri yüksek (taze sıkılmış meyve suları vb.) bol sıvı tüketmelidir.
  • Anne sütünün bileşimini etkileyen faktörlerin başında annenin beslenme şekli ve alışkanlıkları gelmek – tedir. Bu nedenle, annelere gebelikte ve emzirme döneminde beslenmenin önemi vurgulanmalı, diyetlerindeki farklılıkların sütlerine yansıyacağı, dolayısıyla bebeklerin büyüme ve gelişimlerini etkileyeceği konusunda eğitilmeleri, gerekmektedir.
  • Bebekler anne sütü ile beslendikleri dönemde büyüme ve gelişme açısından mutlaka izlenmelidir.

Kaynak : Türkiye’ye Özgü Besin ve Beslenme Rehberi – Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s